Hjelmelandsvågen og Nordbygda

Kulturhistorisk landskap in Norway

I 1764 fekk bergenske kjøpmenn privilegium til å drifte eit koparverk i Ryfylke, med smeltehytte i Hjelmelandsvågen og malm frå Forsand. Drifta vart kortvarig, men markerer starten på industrialiseringa i Rogaland. Strandstaden i Vågen låg under garden Sæbø og utvikla seg på 1800-talet til eit livleg strandsitjarsamfunn. Rundt 1800 budde seks familiar her, og mot slutten av hundreåret hadde talet stige til over 250. Innbyggjarane livnærte seg av fiske, handverk og sjøfart – i kontrast til jordbruket som dominerte elles i bygda. Etter kvart vart Vågen sentrum i Hjelmeland, med funksjonar som kommunesenter, handels- og bustadområde, og stoppestad for rutebåtane. Her fanst gjestgiveri, bakeri, sagbruk, fargeri, bank, spinneri og smie – fleire av bygga står framleis. Ein stor flaum i 1940 endra Vågen dramatisk. Brua, fleire bygningar og delar av kyrkjegarden vart øydelagde, og den gamle sentrumsgata mellom kaien og brua vart aldri bygd opp att. Kulturmiljøet i Hjelmelandsvågen og Nordbygda består av sentrale bygningar som Hjelmeland kyrkje (1858), “Spinneriet” og kommunehuset frå 1962. Kyrkja, teikna av Hans D. F. von Linstow, er ei klassisk langkyrkje i tre. “Spinneriet” frå 1870-åra har hatt mange funksjonar – frå spinneri og kraftverk til fabrikk for jærstolar og tresko – og står som eit symbol på lokal industrihistorie. Bygningsmiljøet med naust, sjøhus, bustader og offentlege

Type:

Kulturhistorisk landskap

Coordinates:

59.24°N, 6.18°E

Explore this and over 1.8 million other heritage records on Fornland, the free map of cultural heritage across northern and central Europe.